Deprem Anında Ne Yapılmalı? Çök, Kapan, Tutun

Deprem sarsıntısı genellikle birkaç saniye ile bir buçuk dakika arasında sürer, çok büyük depremlerde daha da uzayabilir; o anda yapılanlar hayat kurtarır. Önceden ne yapacağınızı bilmek, panik anında doğru hareketi yapmanızı kolaylaştırır.

Çök, kapan, tutun

AFAD'ın ve uluslararası afet kurumlarının önerdiği temel hareket şudur:

1. Çök: Sarsıntıyı hissettiğiniz anda dizlerinizin üzerine çökün; böylece düşmezsiniz.
2. Kapan: Sağlam bir masanın ya da sehpanın altına girin. Yoksa iç duvar dibinde, camlardan uzakta başınızı ve ensenizi kollarınızla koruyun.
3. Tutun: Altına girdiğiniz eşyanın ayağını tutun ve sarsıntı bitene kadar yerinizde kalın.

Evdeyseniz

• Sarsıntı sürerken dışarı koşmayın; merdivenler ve kapı önleri en tehlikeli yerlerdendir.
• Pencerelerden, camlı dolaplardan, devrilebilecek eşyalardan uzak durun.
• Yataktaysanız yüzüstü dönüp başınızı yastıkla koruyun.
• Asansör kullanmayın; asansördeyseniz tüm kat düğmelerine basıp açılan ilk katta inin.
• Mutfaktaysanız önce kendinizi koruyun; sarsıntı sürerken ocağa uzanmak için risk almayın. Sarsıntı durur durmaz ocağı ve fırını kapatın.

Dışarıdaysanız

• Binalardan, elektrik direklerinden, ağaçlardan ve duvarlardan uzak, açık bir alana geçin.
• Açık alana geçemiyorsanız başınızı koruyarak çökün.
• Köprü, alt geçit ve üst geçitlerin altında durmayın.

Araçtaysanız

• Aracı köprü, tünel ve binalardan uzak bir yerde güvenli şekilde durdurun.
• El frenini çekip araçta kalın; sarsıntı bitene kadar bekleyin.
• Sarsıntıdan sonra yol, köprü ve tünellerde hasar olabileceğini düşünerek dikkatle ilerleyin.

Deprem bittikten sonra

• Önce kendinizi ve yanınızdakileri yaralanma açısından kontrol edin.
• Gaz kokusu varsa ateş yakmayın, elektrik düğmelerine dokunmayın; vanayı kapatıp ortamı havalandırın.
• Hasarlı binadan merdivenleri kullanarak dikkatle çıkın ve bulunduğunuz yerin acil toplanma alanına gidin. Toplanma alanınızı önceden öğrenmek için toplanma alanı rehberimize bakın.
• Telefon hatlarını acil aramalar için meşgul etmeyin; mümkünse mesaj kullanın. Acil durumda 112'yi arayın.
• Artçı depremlere hazırlıklı olun ve hasarlı binalara geri girmeyin. Ayrıntılar için artçı deprem rehberimize bakabilirsiniz.

Enkaz altında kalırsanız

• Hareket edemiyorsanız ağzınızı ve burnunuzu bir bezle kapatarak tozdan korunun.
• Sesinizi duyurmak için boru veya duvara vurun, düdük kullanın; enerjinizi korumak için sürekli bağırmayın.
• Kibrit ya da çakmak yakmayın; ortamda gaz kaçağı olabilir. Işık gerekiyorsa el feneri kullanın.

İlgili rehberler: kıyıda deprem olursa: tsunami nedir, binanızın depreme dayanıklılığı, evde ve okulda deprem tatbikatı.

Sık Sorulan Sorular

Deprem anında kapı eşiğine geçmek doğru mu?

Hayır. Eskiden önerilen bu yöntem, modern binalarda kapı kasaları daha sağlam olmadığı için artık önerilmiyor. Bunun yerine sağlam bir masanın altına girin; yoksa iç duvar dibinde, camlardan uzakta çöküp başınızı ve ensenizi koruyun.

Deprem sırasında dışarı kaçmalı mıyım?

Sarsıntı sürerken dışarı koşmak, merdivende düşme ve düşen cisimlerden yaralanma riskini artırır. Sarsıntı bitene kadar bulunduğunuz yerde çök, kapan, tutun hareketini yapın.

Deprem bittikten sonra ilk ne yapılmalı?

Yaralanma kontrolü yapın, gaz kaçağına karşı vanayı kapatın, binadan merdivenle dikkatle çıkın ve acil toplanma alanına gidin. Acil durumda 112'yi arayın.